Dr.Serap MUNGAN AY:Motivasyon ve Spor -1

Motivasyon kelimesi Psikoloji'de genellikle herhangi bir şekilde davranışların açıklanması için kullanılmaktadır.

Spor psikolojisinde de, sporla ilgili olan insanların davranışlarının açıklanması için özellikle 1960'lı yıllardan sonra çok sık kullanılan bir kelime olmuştur. Bir sporcunun niçin spor yaptığı konusu, özellikle spor motivasyonu denilen olayla ilgilidir.

 

Herhangi bir davranışın motivasyonu demek, davranışın niçin' i ve bu davranışın ortaya çıkma sebeplerini ortaya koymak demektir. Yani insanı harekete geçiren, onu şöyle veya böyle davranmaya iten sebepleri kapsar. Bu açıdan, sporcunun veya sporla ilgili kişilerin davranışlarının sebeplerini araştırma söz konusu olmaktadır. Motivasyon konusunda yapılan tanımlara baktığımızda aşağı, yukarı, yukarıda belirtilen ifadelerin yer aldığını görebiliriz. Mesela, Özakpınar bu konuda şu tanımı yapmaktadır. "En geniş manada motivasyon, organizmayı harekete geçiren haldir. Fakat bu kadar geniş manada motivasyonun hiç bir izah kudreti kalmaz; çünkü organizma daima faaldir ve daimi faaliyet esnasında hareketleri devamlı bir değişme gösterir. Faaliyetin asgariye indiği uyku safhası dahi, bir faaliyet nev' ini temsil eder ve denilebilir ki organizma, içinde bulunduğu hal icabı uyku için motivasyonludur".

 

Aslında, motivasyon ve motive olma kavramı genellikle belirli etkinliklerin hangi sıklıkta, yoğunlukta, devamlılıkta, gayrette, hayal kırıklıklarına tahammülde ve duygusal tavırlarla yapılmasındaki davranışları ifade eder ve her hangi bir şekilde organize, düzenli, planlı ve anlamlı etkinlikler için kullanılır. Mesela, ateşli bir hastanın sayıklamaları, saralının kasılmaları yoğun davranışlar olmalarına rağmen, motive olmuş eylemler olarak adlandırılamaz.

 

Bir davranışı açığa çıkaran, başlatan, anlaşılır kılan, açıklayan, sürdüren ve yönlendiren, bilinçli ya da bilinçsiz etmenlere psikolojide güdü (motiv, saik) denilir. Güdülerin etkisiyle bir davranışın oluşması sürecine de güdüleme (motivasyon, saiklenme) adı verilir. Aslında, günlük konuşmalarımızda güdülenme kavramını ima eden pek çok kelime vardır; arzu, gayret, heves, ihtiras, imrenmek, canı çekmek, gaye edinmek bunlardan sadece bir kaçıdır. Bütün bu terimler farklı anlamlara sahiptir, fakat ortak bir yanları vardır. İşte güdülenme, bu ortak olan tarafları ihtiva eden ve bir sürece tekabül eden bir kavramdır.

 

Motivasyon, hareketsiz, pasif durumdan, hareketli, aktif duruma geçmeyi vurgular. Görüldüğü gibi motivasyonun bir iç, bir de dış yüzü vardır. Mesela, bireyin içinden gelen ve birbirini pekiştiren veya engelleyen motivler olabildiği gibi, dıştan ve bireyi eylemde bulunmaya, etkin olmaya iten motivler de olabilir. Spor motivasyonunda da çeşitli spor motivleri etkilidir. Spor yapan kişinin, spor konusunda bir gayesi olduğu kabul edilir. Motivler sporcu için anlamını, önemini kaybettiği an artık sporcu için spor konusuna seyirci olmak kalır.

 

Sağlıklı günler…

 

Dost Beykoz